Titulli:
Shqipėria pėrmes arkivave angleze
Autori: Pranvera Teli
Botues: Neriada
Cmimi: 900 lekė
Njė vėshtrim historik dhe i hollėsishėm nė arkivat britanike do tė gjendet nė librin e Pranvera Telit, Shqipėria dhe diplomacia angleze, 1919-1927, botuar nga shtėpia botuese Neriada, duke sjellė fakte dhe ngjarje tė panjohura deri tani pėr lexuesit e gjerė. Ashtu siē pohon edhe vetė autorja, qėllimi i kėtij libri, i trajtuar nėn dritėn e burimeve arkivore angleze, ėshtė tė japė njė kontribut nė fushėn e historisė sė Shqipėrisė dhe veēanėrisht nė historinė e marrėdhėnieve ndėrkombėtare tė saj. Duke vlerėsuar rėndėsinė shkencore e historike tė kėsaj teme pėr studiuesit e kėsaj periudhe, autorja synon tė kontribuojė nė arritjen e njė trajtimi sa mė objektiv dhe tė plotė tė rrethanave ndėrkombėtare, nė tė cilat u diskutua ēėshtja shqiptare nga diplomacia e kohės, duke u fokusuar tek diplomacia angleze dhe pėrpjekjet e shtetit shqiptar pėr tė mbijetuar nė kėto rrethana. Autorja shkruan nė librin e saj se shfrytėzimi i burimeve arkivore angleze tė jep mundėsinė qė ta shikosh Shqipėrinė dhe ēėshtjen shqiptare me syrin e Londrės zyrtare dhe tė pėrcjellėsh tek lexuesi thelbin e vėrtetė tė trajtimit tė Shqipėrisė e rolit tė saj nė rajon nė zyrat diplomatike tė Britanisė sė Madhe, qė pėrfaqėsonte lidershipin e politikave ndėrkombėtare deri nė pėrfundim tė Luftės sė Dytė Botėrore. Ndėrkohė, qė politika e jashtme italiane dhe jugosllave ndaj Shqipėrisė dhe konflikti i interesave tė tyre, pėr dominim nė kėtė pjesė tė rajonit gjatė periudhės nė fjalė, kanė tėrhequr interesin e historianėve dhe kanė qenė mė tė studiuara dhe tė njohura, nga historiografia shqiptare nuk ka punime te plota.
Mes shumė ngjarjesh dhe zhvillimesh historike, nga moria e madhe e informacionit dhe fakteve lind pyetja, pse pikėrisht diplomacia angleze? Nėse Shqipėria nuk kishte ndonjė rėndėsi tė madhe pėr politikėn e Britanisė sė Madhe nė kėtė periudhė, politika britanike kishte rėndėsi tė madhe pėr fatin e Shqipėrisė. Me pozitėn e saj tė "arbitrit ndėrkombėtar", pėr kohėn Anglia luante njė rol shumė tė madh nė formimin e strukturės politike tė tė gjithė Evropės, si nė periudhėn e parė tė pas Luftės sė Parė Botėrore (kur dominonte Franca dhe sistemi i Versajės), ashtu edhe nė periudhėn e dytė, kur nė skenėn politike evropiane u shfaqėn Gjermania dhe Italia. Pėrplasjet dhe faktet historike, herė nė tė mirė e herė nė dėm tė shtetit shqiptar, tė gjitha kėto tė pasqyruara pėrmes dokumenteve zyrtare britanike, pasqyrohen nė kėtė studim tė Pranvera Telit. Ky libėr ėshtė cilėsuar si njė studim qė hedh njė tjetėr dritė mbi vitet e dy luftėrave botėrore, qė patėn zanafillėn nė Ballkan.
|